Savaşın Yeni Haritacıları

Haritalar ve benzeri kartografik metotların uluslararası güvenlikle ilgili haberlerde kullanılması yeni bir olgu değil. Televizyon yorumcularının Irak ve Suriye haritalarını arkalarına alarak yaptığı yorumlar 1990’lardan bu yana ekranlarımıza sıkça misafir oluyor. Benzer bir şekilde gazeteler de dış haberleri bazen küçük bir siyasi haritayla sunmayı tercih ediyor.

Fakat, haritaların haber ve analizlerdeki rolü son yıllarda ciddi bir değişime uğradı. İnternetin yaygınlaşması ve medyada görselliğin daha da ön plana çıkması sonucunda son kullanıcılara yönelik haritaların sayısında büyük bir artış meydana geldi. Daha da önemlisi, eskiden resmi veya belli başlı özel kurumlar tarafından hazırlanan haritalar artık çok daha geniş bir analist kitlesi tarafından yayınlanmaya başladı.

Bugün İnternet üzerinde özellikle Suriye ve Ukrayna’daki çatışmaları düzenli olarak takip eden çok sayıda kişi bulunuyor. Bunlardan bazıları neredeyse tamamen açık kaynaklara dayanan haritalar hazırlayıp sosyal medya üzerinden yayınlamaya başladı. Aralarında birkaç kartografın da bulunduğu bu grubun büyük çoğunluğu amatörlerden oluşuyor – hatta en ünlülerinden biri bu işe başladığında on yedi yaşındaydı.

Örnek: “Agathocle deSyracuse”e ait Suriye İç Savaşı haritası

Siyasi risk ve güvenlik riski ile uğraşan şirketler ise bu haritaları daha büyük kaynaklar harcayarak ve bu işe odaklanmış ekipler kullanarak hazırlama imkanına sahip. Özellikle enerji ve deniz taşımacılığı sektöründe bu haritalardan sıkça yararlanılıyor. (Örneğin, Libya’daki silahlı örgütlerin petrol sahalarına uzaklığını veya Aden Körfezi’ndeki korsancılık faaliyetlerinin gösteren, her ay güncellenen haritalar mevcut.)

 

Örnek: Danimarka merkezli “Risk Intelligence” şirketinin hazırladığı bir harita

Açık kaynak kodlu yazılımların yaygınlaşması, Google gibi devlerin sağladığı ücretsiz hizmetler ve Coğrafi Bilgi Sistemleri’ne erişimin kolaylaşması harita yapımını eskiye nazaran çok daha kolay hale getirdi. Bugün bir miktar İngilizce bilgisi ve yeterince boş vakti olan herkes harita hazırlamayı ve bunlar üzerinde veri bazlı analizler yapmayı öğrenebiliyor. (Örneğin, ODTÜ’nün sunduğu CBS notlarına buradan erişebilirsiniz.)

Bütün bu gelişmeler haritaların güvenilirliği sorununu da beraberinde getiriyor. Tek bir kişi tarafından hazırlanan haritaların hata payı doğal olarak daha fazla, ancak kurumlar tarafından hazırlanan haritalar da sorunsuz değil. Kullanılan bilgilerin doğrulanması çoğunlukla mümkün değil ve aynı zaman diliminde yayınlanan haritalarda ciddi farklar göze çarpabiliyor. Buna ek olarak yeni haritacıların birçoğu takip ettikleri çatışmada tarafsız değil ve bunu dile getirmekten de çekinmiyorlar.

Haritaların yaygınlaşması henüz akademik olarak yeterince çalışılmış bir konu değil. Coğrafya, Jeopolitik, Uluslararası Güvenlik ve Veri Bilimi gibi disiplinlerin kesiştiği bir alanda hareket eden yeni haritacılık muhtemelen gelecekte yaşanacak kriz ve çatışmalarda da kendini gösterecek.

Konuyla ilgilenenler için birkaç örnek çalışma:

http://www.citylab.com/housing/2016/09/gorgeous-maps-of-an-ugly-war/499151/

Veri analizi de içeren çalışmalar, Ukrayna üzerine.

http://www.understandingwar.org/map-room

Institute for the Study of War’un harita sayfası.

https://www.reddit.com/r/syriancivilwar/

Reddit’in Suriye İç Savaşı sayfası. Amatör haritaların önemli bir kısmı buradan yayınlanıyor.

Share This:

Bir Cevap Yazın